miércoles, 24 de febrero de 2010

12 gominola mota aztertu ditugu: Gominolak: ez daukate elikadura-baliorik
Litxarrerien artean, segur aski, gominolak nabarmenduko dira beste guztian gainetik. Nagusiki azukrez egindako orea izaten dute dute, lurrindua eta gehigarri ugariz koloreztatua. Era askotako formak eta neurriak eduki ohi dituzte, eta merkaturatu ere, era askotako ontzietan egiten dituzte.
Gominolak ez dira maiz jateko, ez baitaukate ia elikadura-baliorik, eta horixe dute ezaugarri nagusia, hain zuzen. Karbohidratoz eginak dira nagusiki (produktu osoaren % 82 karbohidratoak izan dira guk aztertu ditugunetan), eta horien barrenean, azukre sinpleak dira gehienak (sakarosa, fruktosa, glukosa, maltosa), elikadura-baliorik gutxien daukatenak, alegia; gainerako karbohidratoek gelifikatzaile funtzioa betetzen dute (pektinak, gelatinak, almidoiak eta goma arabigoa).
Gainerako elikagaiak (gantzak eta proteinak) oso-oso gutxi izaten dituzte, eta mikroelikagairik ere ez dute izaten ia (bitaminak eta mineralak).
Batez beste produktuaren % 54 izan da azukrea baina % 70etik gora eduki duenik ere bada
Gominolak egiteko prozesua oso sinplea izaten da, ez batere landua. Azukre kopuru handiak nahasten dituzte (azukrea bera, glukosa ziropa, glukosa, dextrosa, karamelu ziropa eta beste); gominolen pisuaren % 50 hartzen dute, hain justu, azukreek. Horiei gehigarriak erantsi (lurrinak, azidotzaileak, gelifikatzaileak eta koloratzaileak), eta kito. "Hodei" erako gominolek esne-proteinak ere izaten dituzte, eta horrexegatik izaten dira harroxeagoak. Batzuk azukrez estalita egoten dira, eta beste batzuek gainazal distiratsua izaten dute, erregalizek edo marrubiek, adibidez (olioak eta ezkoak erabiliz ematen diete distira hori). Ore hori guztia uretan disolbatzen da, eta horrek ematen dio behar duen dentsitatea. Lurrinek usaina eta zaporea ematen dute, azidotzaileek bizitu egiten dute zaporea eta kontserbagarri moduan jarduten dute, gelifikatzaileei esker askotariko formak ematen dizkiete gominolei, koloratzaileek kolorea ematen diete, eta gelatinek, olioek eta ezkoek, trinkotasuna emateaz gain, erakargarriago bihurtzen dituzte. Nahastura guztia moldeetan sartu, eta hantxe uzten dute gelatina hoztu eta nahi duten emaitza lortu arte: produktu gozoa, forma jakinekoa, goma testura duena eta likatsua.
Elikadura-baliorik ez dutela esan arren, ez du esanahi kaltegabeak direla. Gominolak maiz janda, txantxarra eta gizentasuna ager daitezke, eta elikadura-ohitura desegokiak sortu. Azukre asko izaten dituztelako, batetik (batez beste, produktuaren % 54 izan da azukrea guk aztertu ditugunetan, baina % 70etik gora eduki duenik ere bada), eta kaloria asko ematen dituztelako, bestetik: ehun gramo bakoitzeko, 335 eta 380 kaloria artean ibili dira. Gehigarriak ere ezin konta ahala eduki ohi dituzte (lurrinak, koloratzaileak, azidotzaileak, gelifikatzaileak, hezetzaileak, konserbagarriak...), gehienak artifizialak, eta koloratzaileak, gainera, azoikoak izaten dira maizenik, haurrentzat komeni ez diren horietakoak (haien jarduerari eta arretari eragin diezaiokete). Hori guztia ikusita, ondorioa garbi dago: gominolek ez dakarte ezer onik gure dietarentzat, eta ez dira maiz jan behar.
Berria ondo irakurri eta laburtu eskema bat eginez txanela koadernoan. Harbelean proposatuko dugu eskemaren gidoia.
Lee con detenimiento la noticia y resúmela en un esquema en tu cuaderno de Txanela.









Elikadura dela eta asko ikasten ari gara. Oraingo honetan blogen bitartez jarri behar da zein elikagaia den eta zeintzuk nutrienteak izan ditzaketen.
Con el estudio de la alimentación y los videos propuestos seguimos informándonos sobre este tema. A ver si, a través del blog, ponemos qué alimentos son y cuáles son sus nutrientes fundamentales
martes, 23 de febrero de 2010
Elikadura. La alimentación
Erantzun galdera hauek
Zer da hamaiketakoa?
Zein ordutan egiten da? ...?
Zer esan nahi du tripak orroaka izatea?
Noiz erabiltzen da esamolde hau?
Antzekoren bat ezagutzen al duzue?
Tripa zorriak..
lunes, 22 de febrero de 2010
domingo, 21 de febrero de 2010
viernes, 19 de febrero de 2010
miércoles, 17 de febrero de 2010
gomendioak
- Denetarik jan behar da, neurrian betiere.
- Gosaria eguneko otordurik garrantzitsuena da; beraz, ondo gosaldu behar da.
- Bazkariak beroa eta orekatua izan behar du.
- Afariak ez du astuna izan behar eta, gutxienez, lotara sartu baino ordu bat lehenago afaldu behar da.
- Egunero bi edo hiru fruta razio jan behar da, horietako bat zitrikoak.
- Opil edota bollo industrial gehiegi ez jan, oso koipetsuak eta azukretsuak baitira. 7
- Bazkaritan edo afaritan, egunero jan behar dira barazkiak, gordinik edo egosita.
- Ahal dela, sasoiko elikagaiak jan behar dira.
- Egunero gutxienez 1,5 litro ur edan behar da. Ura, eta ez freskagarri azukrez beteak...
- Kirola egin aurretik kontuan izan:
- Goizez bada, 2 ordu lehenago gosaldu. Beti bezala, ondo gosaldu.
- Arratsaldez bada, ohiko orduan gosaldu eta kirola egin baino lehenago digestio erraza duen zerbait jan. Esate baterako, pasta.
- Oharra : Gomendio hauek Debagoiena eta Debabarreneko kirol eta euskara zerbitzuek argitaratu dituzten «Eskola Kirola» fitxa interesgarri eta erabilgarrietatik hartu ditugu.
martes, 16 de febrero de 2010
lunes, 8 de febrero de 2010
4. gaia hastear gaude
Oso interesgarriak dira bideo hauek birgogotatzeko elikadurari buruzko dakiguna eta gauza berriak ikasteko. Arrertaz entzun, geroago galderak egingo dizkizuet.
Estos videos son interesantes para recordar lo que sabemos y aprender cosas nuevas. Vedlos con atención porque más adelante os haré preguntassobre el tema.
Hona hemen lehenengo bideori buruzko galderak:
1.- Urari buruz esaten dena.
2.- Proteinak
3.- Zer da elikagaiak sintetizatzea
4.- Karbohidratoak
5.- Mineralak
6.- Bitaminak
7.-Zer da eskorbuto
BIDEZKO MERKATARITZA
Emandako azalpena ulertzeko dinamika bat egin genuen. Honetan 3 munduen arteko harremana eta problematika ezagutzeko aukera izan genuen. Eta ez hori bakarrik, merkatua nola funtzionatzen duen ere.
Azkenik, produktuen erakusketa egin zigun eta haue eta edozein dendetan aurkitu ditzazkegun produktuen arteko ezberdintasunak azaldu zizkigun. Ondo pasa genuen, eukera pilo bat hitz egin genuen eta bide batez gauza berri batzuk ikasi ere bai.
Ah!! eta produktu batzuk utzi zituen gure artean dastatzeko.
Mila esker!!
miércoles, 3 de febrero de 2010
Azterketak. Matematika
El próximo examen de mate es el día 16 de febrero.
martes, 2 de febrero de 2010
Hegoari begira
euskaltube.com bideoak | Izenburua: JATORRIZKO HERRIA 4. kap. HERRI BAT, MUNDU BAT | Erabiltzailea: Jose Manzaneda
lunes, 1 de febrero de 2010
- Berri hauek ondo ondo irakurri behar dituzue eta blogean agertzen diren komentarioen bitartez idatz itzazu laburpenak 5 W kontutan hartuz.
- Leed con detenimiento estas noticias y resumidlas resolviendo las 5 w.
Erredakzioa - 2010/02/01
Emakume batek gainean zeraman lehergailua zartarazi du erromes xiita talde baten ondotik igarotzean. Biktimen kopuruak gora egin dezakeela ohartarazi dute.
Ekintzaile suizida batek gainean zeramana lehergailua zartarazi du erromes xiita talde baten ondotik igaro denean, Bob al Sham auzoan ospakizunetan ari zirela.
Haitiko kaltetu gabeko tokietako eskolek ateak irekiko dituzte gaur
Puerto Principeko ikasleak bi hilabete inguru itxaron beharko dute klaseetara itzultzeko. Granadako Unibertsitateak identifikazio genetikoen programa bat garatu du umeen trafikoari aurre egiteko.
Richter eskalan 7,3 graduko indarra zuen lurrikara batek Puerto Principe, hegoamerikako herrialde txiroenaren hiriburua, suntsituta utzi eta 20 egunetara, Haitiko gizartea pixkanaka-pixkanaka normaltasunera itzultzen ari da.
Herrialdeak burua altxatzen ari den seinale, iragan urtarrilaren 12ko lurrikarak kaltetu ez zituzten zonaldeetako eskolek ateak berrirekiko dituzte gaur.
Puerto Principeko ikastetxeei dagokionez, Joel Desrosiers Jean Pierre Hezkuntza Nazionaleko eta Lanbide Heziketako ministroak, hiriburuko eskolak bi hilabete inguruko epean irekiko zituztela aurreratu zuen aurreko asteartean,. Klaseen hasiera baina, atzeratu liteke aurretik Ministerioko funtzionarioek eta laguntza humanitarioko zenbait agentziek eraikinen egoera ebaluatu behar dutelako.
Eskolak erraustu zituen eta umeen eta irakasleen heriotza eragin zuen lurrikarra baino lehen, Haitiko ikasketa sistema ez zen eraginkorra. Bere bederatzi milioi biztanleen % 47 ez daki irakurtzen edo idazten.
Umeen trafikoari aurre eginez
Atzo hamar estatubatuar atxilotu zituzten 33 adingabe Haititik legez kanpo ateratzen saiatzeagatik. Granadako Unibertsitateak identifikazio genetikoen programa bat garatu du eta 12 herrialdetako 230 adingabe zeintzuk ziren jakitea baimendu du. Sistema berri honek umeen legez kanpo ateratzea oztopatzea du xede.miércoles, 27 de enero de 2010
lunes, 25 de enero de 2010
Hurrengo azterketa/próximo examen
Datorren ostirala, hilak 29.
El próximo examen de Txanela el día 29 de Enero. Africa, longitudea eta latitudea
martes, 19 de enero de 2010
NBR-ren txostena
500 ricos ganan lo mismo que 416.000.000 de pobres
En todas las regiones del mundo, salvo en Africa subsahariana, se han reducido los niveles de pobreza desde 1990. No obstante, los objetivos de reducción de la pobreza marcados para el 2015 no se cumplirán.
Cerca de 416.000.000 de las personas más pobres de todo el mundo tienen unos ingresos totales parecidos a los que reciben las 500 más ricas, ha informado el Programa de Naciones Unidas para el Desarrollo (PNUD).
Este dato figura en el Informe anual sobre el Desarrollo Humano que presentó ayer el PNUD en la localidad sudafricana de Ciudad del Cabo, que incluye los índices que determinan el desarrollo de cada nación, tanto en sus ingresos como en sus niveles de educación y salud, entre otras variables.
"La acumulación de riqueza en el nivel más alto de la distribución mundial de ingresos ha sido más impactante que la reducción de la pobreza en el nivel más bajo", indica el estudio.
Los datos recogidos en el documento señalan que en todas las regiones del mundo, salvo en Africa subsahariana, se han reducido los niveles de pobreza desde 1990. Las personas que viven con menos de un 1 dólar diario han pasado del 28 al 21 por ciento y hay mil millones de personas en esa situación.
De ellas, la tercera parte vive en Africa subsahariana y representa casi la mitad de la población de la región. "Africa subsahariana es la única región en la que se ha advertido un incremento tanto de la incidencia de la pobreza como del número absoluto de personas pobres", añade el PNUD.
No se cumplirán los objetivos
Los Objetivos de Desarrollo del Milenio fijan una reducción a la mitad, hasta 2015, de las personas pobres, "pero los datos nacionales indican que se fracasará en los objetivos", alerta el informe.
Afirma que nueve de cada diez habitantes de los países de la Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económicos (OCDE) están dentro del 20% más alto de la distribución mundial de ingresos.
En contraste, uno de cada dos habitantes de Africa subsahariana está entre el 20% más pobre de la población mundial.
Si se tuviera en cuenta el promedio de lo que ganan 5.000 millones de personas en todo el mundo, de 5.533 dólares anuales, sólo tendría asegurado ese ingreso el 20 por ciento de la población mundial.
"La globalización ha dado lugar a un programado debate sobre el rumbo preciso de las tendencias en la distribución de los ingresos mundiales", sostiene el PNUD.
NBE-REN TXOSTENA
500 aberatsek 416.000.000 pobrek beste irabazten dute
Munduko herrialde guztietan txirotasun mailak behera egin du, Saharaz Hegoaldeko Afrikan izan ezik, 1990a ezkero. Halere, 2015erako pobrezia murrizteko ezarritako helburua ez da beteko.
Nazio Batuen Erakundearen Garapen Programak jakinarazi duenez, munduko pertsona aberatsenek 416.000.000 bat txirok beste diru jasotzen dute.
NBEren Giza Garapenari buruzko urtekaria atzo aurkeztu zuten Lurmutur Hirian. Ikerketan herrialde guztietako garapen indizeak azaltzen dira, bai diru-sarrerak bai hezkuntza eta osasun mailak, besteak beste.
Dokumentuan aipatzen diren datuak aintzat hartuta, Saharaz Hegoaldeko Afrikan izan ezik, gainerako herrialdeetan pobrezia-mailak behera egin du 1990a ezkero. Egunean dolar bat baino gutxiagorekin bizi den pertsona kopurua %28tik %21era jaitsi da. 1000.000.000 lagun bizi dira egoera horretan. Horietatik, heren bat Saharaz Hegoaldeko Afrikan bizi da. Lurralde horretan bizi dira munduko pertsona txiro gehienak.
Helburuak ez dira beteko
Gauzak horrela, NBEk 2015erako munduko pobrezia-tasa erdira jaistea aurreikusten zuen, baina txostenean jasotako datuetatik ondorioztatu dutenez, "porrot" egingo dute eta ez da helburua beteko.
Garapen eta Elkarlan Ekonomikorako Erakundearen (OCDE) baitan dauden herrialdeetako hamar biztanletik bederatzi munduan diru-sarrera handienak dituzten %20an sartzen dira. Bestalde, Saharaz Hegoaldeko Afrikako bi biztanletik bat munduko herritar txiroenen %20aren baita sartzen da.
Munduan 5.000.000 lagunek urtean batez beste 5.533 dolar irabazten dituztela aintzat hartzen bada, munduko %20k baino ez luke diru-sarrera hori ziurtatuta izango.
www.eitb.com
lunes, 18 de enero de 2010
Haitiko lurrikara
Gobernuz Kanpoko Erakundeak dirua biltzen hasiak dira eta herritar guztiei dei egin die ireki dituzten kontu korronteen bidez norberak ahal duen laguntza eman dezan.
Las organizaciones no gubernamentales han abierto cuentas corrientes en los sigientes bancos y cajas de ahorros para que cada uno aporte la ayuda que desee
Gurutze Gorria
- BBVA: 0182 2370 45 0201520255
-Senideak edo desagertutako lagunak bilatzeko webgunea ere badu
Unicef España
- 902 255 505 telefonora deituta
- BBVA: 0182-5906-81-0010033337
- Banco Santander: 0049-0001-59-2810100005
- Banesto: 0030-1550-30-0001181271
- Caja Madrid: 2038-1043-19-6000877505
- Banco Popular: 0075-0001-87-0606914075
- La Caixa: 2100-5731-70-0200005001
Intermón Oxfam
- La Caixa: 2100-0765-81-0200111128
- Banco Santander: 0049-1806-91-2111869471
- BBVA : 0182-6035-49-0201502475
- Caixa Catalunya: 2013-0500-16-0213198878
- Caja Madrid: 2038-8978-17-6000016604
- CAN: 2054-0300-56-9157938948
- Banco Sabadell-Atlántico: 0081-7011-11-0001698879
- Triodos Bank: 1491-0001-21-0010010201
- Telefonoa: 902 330 331 (933 780 165)
Save the Children
- Banco Santander: 0049 0001 52 2410019194
- La Caixa: 2100 1727 12 0200032834
- BBVA: 0182-5502-58-0010020207
Cáritas
- Banco Santander: 0049-1892-64-2110527931
- BBVA: 0182-2000-21-0201509050
- Banco Popular: 0075-0001-81-0606839307
- Banesto: 0030-1001-38-0007698271
- Caja Madrid: 2038-1028-15-6000969697
- La Caixa: 2100-2208-39-0200227099
- Ceca: 2000-0002-20-9100382307
- Bancaja: 2077-1277-10-3100146740
- CAM: 2090-5513-04-0040370409
- Informazioa eta diru laguntzak: 902 33 99 99 (914 441 000)
Munduko Medikuak
- Banco Santander: 0049-0001-59-2810010006
- La Caixa: 2100-4466-99-0200020000
- Caja Madrid: 2038-0603-22-6800047052
- Banesto: 0030-1026-08-0015859271
- BBVA: 0182-0969-60-0200015552
Entreculturas
- Banco Santander: 0049-0496-83-2010200200
- BBVA: 0182-4000-62-0208002127
Manos Unidas
- Banco Santander: 0049-1892-63-2210525246
Solidaridad Internacional
- Banco Santander: 0049-0001-54-2210042242
- Caja Madrid: 2038-1001-37-6000888882
- Asamblea de Cooperacion por la Paz:
- La Caixa: 2100-5731-79-0200012540
Plan Espainia
- Banco Santander: 0049-0001-56-2010025526
- BBVA: 0182-4018-14-0208515929
- La Caixa: 2100-2927-90-0200054649
- sms-ak PLAN hitzarekin 25152 zenbakira(1,39€ BEZa barne.)
CESAL Cooperación al desarrollo
- Banco Santander: 0049-0001-56-2010058858
Bestalde, bankuen ere prestatu dute Haitiko kaltetuei laguntzeko modua:
- Caja Navarra: Kontu zenbakia: 2054-0000-48-156975035.
- Caja Mediterráneo: 2090-0001-78-0042422570.
- La Caixa: Gurutze Gorria, Mugarik Gabeko Medikuak, Intermón Oxfam, Caritas eta Munduko Medikuak. Gainera, kutxazainen bidez diru laguntzak egiteko aukera ere eskaintzen du banku honek.
- BBVA: "Haitiko lurrikararen kaltetuak" izeneko kontua martxan jarri dute eta bertan bankuak jarritako milioi bat euro sartu dute.
- Caja Laboral (Haurralde Fundazioa): 3035-0060-40-0600100791
- Cajastur: 2048 0000 24 3400104349 (Gurutze Gorria) eta 2048 0000 28 3400007658 (Cáritas). Gainera Internet bidez betetzeko formularioa ere eskaintzen du.
- Cajas Rurales: 0198 0500 85 1155046327 (Gurutze Gorria) y 0198 0500 88 2004202723 (Unicef).
- Caixa Galicia: 2091-0000-37-3040162319 (Gurutze Gorria), 2091-0000-36-3040192126 (Intermón Oxfam), 2091-1769-35-3040000478 (Mugarik Gabeko Medikuak), 2091-0000-33-3040163060 (Munduko Medikuak) y 2091-0300-42-3040144174 (Unicef).
ALBOAN
- BBVA: 0182 1290 35 0010853001
- Caja Laboral: 3035 0083 27 0830064469
- BBK: 2095 0100 00 9101227989
- Caja de Ahorros de Navarra: 2054 0000 41 9120345006
jueves, 14 de enero de 2010
Sonrisas y Sufrimiento
por Christoph Grandt, Managua
(publicado en el periódico Central América Weekly)
Nicaragua es un país de jóvenes. 53% de sus habitantes es menor de 18 años y el promedio es de 16.1 años (UNICEF 1996). Más de la mitad de las familias tiene entre 5 y 7 miembros, y casi un tercio cuenta con un número de 8 a 11.
Muchos damnificados del Huracán Mitch siempre viven en el polvo ardiente de "Tierra Prometida", a unos 30 Kilómetros de Managua en condiciones miserables. Pero no es por tanto una excepción: Sólo el 62% de los niños nicaragüenses tienen acceso al agua potable y sólo el 35% a servicios sanitarios digno de ese nombre (UNICEF 1997).
»Primero estudiar, luego trabajar« dice un Slogan del gobierno divulgado por la televisión. Sin embargo, la tasa neta de ingreso a la escuela primaria es de sólo 73% (UNESCO 1998), una consecuencia del trabajo infantil que impide a las niñas y niños completar su educación primaria.
Diez Córdobas de ganancia por cada cassette vendido no es poco, pero convencer a los clientes es un trabajo que le cuesta. Ahora ya no vende cassettes sino juguetes y chimbombas, así como cientos de otros niños y niñas que trabajan en el Malecón, a orillas del Lago de Managua.
»Los niños tienen derecho a la dignidad como personas humanas« nos dice el Código de la Niñez. Sin embargo, él seguirá lavando carros con su trapo sucio y comiendo las sobras de la gente que puede gastar 30 Córdobas por un pollo asado.
¿Una adolescente jugando con su hermanito? No lo es. Es una joven madre con su hijo de cuatro años. Una imagen conmovedora y fenómeno común de la sociedad nicaragüense, pues el 21% de todos los niños nacidos son hijos de madres adolescentes (Proyecto Dos Generaciones 1996), debido en parte a una educación sexual casi inexistente.
Los que tienen la ventaja de ser educados en un colegio privado son los afortunados. Son ellos los que determinarán el futuro de Nicaragua. Por otro lado, en total sólo el 31% de los jóvenes nicaragüenses terminan el quinto grado (UNICEF 1998), y el analfabetismo en adultos es de 24% (UNICEF 199
Niñas como ella ya tienen que asumir una responsabilidad existencial. La mama muerta, la niña decide sacrificar su chancho de ahorro y destinar sus pocos riales para una venta de agua.
El vaso de pega les cuesta 5 Córdobas. Como ellos, aproximadamente 15.000 niños entre 7 y 14 años viven en las calles de Managua. Diez veces mayor aún es el número de niños que, a pesar de tener hogar, viven dependiendo de estrategias de sobrevivencia (UNICEF 1991).
A partir del día de sus 16 años, ella es ciudadana nicaragüense gozando de amplios derechos políticos. Sin embargo, en su casa ni siquiera hay una mesa para poner su queque de cumpleaños. ¿Y dónde hacer las tareas para el colegio en este ambiente? Ya hace muchos años que ella no va, desde entonces su único capital sigue siendo su belleza - una ventaja efímera.
ONG ri buruzko informazioa
HEMEN
martes, 12 de enero de 2010
Lotura interesgarriak.
http://www.sustatu.com
http://www.argia.com
http://www.zabaldu.com
http://www.gaur8.info/
http://www.eitb24.com/eu
Elikagaien jolasa
6.mailakoen blogean dago, ondo pasa.
http://oionenbai.blogspot.com/
Informatikan
Plastikan
miércoles, 2 de diciembre de 2009
1. gerra karlista
Zumalakarregi jenerala. Karlisten buruzagia Euskal Herrian lehendabiziko Gerra Karlistan
Data: 1833 – 1840
Lekua: Espainia eta Euskal Herria
Emaitza: Isabeldarren garaipena
Buruzagiak
Tomas Zumalakarregi
Ramón Cabrera
Burno Villarreal
Rafael Maroto Vicente Genaro de Quesada
José Ramón Rodil y Campillo
Francisco Espoz y Mina
Luis Fernández de Córdova
Marcelino Oráa
Baldomero Espartero
Eroriak
15.000-60.000 hildako 30.000 inguru
Lehen Gerra Karlista edo lehen karlistada 1833-1840 bitartean Espainian izandako gerra zibilari deritzo.
XVIII. mendearen hasieran, Felipe V.ak Lege Salikoa ezarri zuen, emakumeei espainiar koroa heredatzea galerazten ziena. Mende bat geroago, ordea, Fernando VII.a erregeak arazo bat zuen: ez zuen gizonezko semerik izan, bi alaba soilik, Isabel (gerora Isabel II.a izenez ezaguna izango zena) eta Luisa Fernanda. Fernandok Lege Salikoa atzera bota zuen bere alaba nagusia erregina izan zedin.
Honek erregearen anaia zen Karlos Maria Isidrori kalte egin zion, Lege Salikoaren arabera oinordeko izan behar baitzuen berak. 1833an Fernando hiltzean, Isabel erregina izendatu zuten; bere adin urria zela-eta, ordea, bere ama Maria Kristina izendatu zuten erregina erregente.
Espainiako egoera politikoa XIX. mendearen erdialdean nahasia zen. Fernando errege absolutu bat izan zen arren, bere bizitzaren azkenaldera liberalei zenbait konzesio egin zizkien. Bere alaba Isabelek erreformetan aurrera jarraituko zuelakoan, absolutismoaren jarraitzaileak Karlos Maria Isidroren aldera jo zuten.
Eliza ofizialki alderdi baten alde agertu ez zen arren, elizgizon askok karlisten alde egin zuen. Euskal probintzietako biztanlegoak, Karlosen alde egin zuen. Alde batetik liberalek Euskal Foruak ezabatuko zutenaren beldur zirelako, eta baita Elizak euskal gizartean zuen pisuagatik.
Era berean, Katalunia eta Aragoin jada galduta zituzten foruak berreskuratzeko aukera antzeman zen Karlosen alde eginez gero.
Bestalde, liberalek estatuko instituzioak, armada eta hiririk garrantzitsuenak kontrolatzen zituzten. Gainera Erresuma Batua, Frantzia eta Portugalen laguntza jaso zuen.
Hasiera batean liberalen indarra handiagoa zen arren, Tomas Zumalakarregik antolatutako gerrilla gerra arrakastatsuagatik, karlistak euskal lurraldeetan indartsu egin ziren eta liberalei sona handiko porrotak eragin zizkieten. 1835ean, garaipen hauek animatuta, Karlosek Zumalakarregi Bilbo setiatzera behartu zuen (berak nahiago zuen Gasteiz hartu, bertatik Madril erasotzeko), portu garrantzitsu batez jabetu nahi baitzuen. Zumalakarregi setioan bala galdu batez hil zenean, karlistek ezin izan zuten bere trebetasuna berdinduko zuen buruzagi militarrik aurkitu.
Heriotza honen ostean, liberalak pixkanaka-pixkanaka gerran iniziatiba hartzen hasi ziren, baina ezin izan zuten gerrilla karlista menperatu. Gauzak horrela, gerra amaitzeko formulak bilatzen hasi ziren batez ere herrialdeetako handikiak, Baionan bilduta. Hauek Muñagorriren bandera eta leloa (Bakea eta foruak)bultzatu zuten. Militarki eraginik izan ez bazuen ere, eragin handia izango zuen gero, 1839an Rafael Maroto eta Baldomero Esparteroren arteko Bergarako besarkadaren testuan. Bertan, militar karlisten graduak mantentzen zirenbaina foruak ez ziren erabat berresten, hauek Espainiako legedi, konstituzio eta hiritarren bonbardaketan ezartzen baitziren.
Ondorioen artean, nabarmenetarikoa Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako foruen murrizketa izan zen. Haien deuseztapen osoa Hirugarren Gerra Karlistarekin egikaritu zen. 1841ko lege batek, halaber, Nafarroako foruak desegin zituen, autonomia handia izaten jarraitu bazuen ere.
Irratiko esperientzia.
martes, 1 de diciembre de 2009
viernes, 27 de noviembre de 2009
Hurrengo azterketak/ Próximos exámemes

Datorren ostiralean, Abenduaren 4an.
Ipuina aurkeztu behar da astelehenean, Azaroaren 30an.
Aro Modernoaren azterketa, abenduaren 4an.
Examen de ortografía . Hay que estudiar hasta la página 44.
El próximo viernes 4, examen de La Era Moderna.
Entrega del cuento histórico el día 30 de Noviembre.
Irratira goaz
Programa horretan,L.H.1 eta L.H.2.mailakoek, hormairudiak jarriko dituzte. Gero D.B.H.ra joango dira taloak nola egiten diren ikasteko. L.h.3.4A.4b.5. eta 6.mailakoak HHko.mailako geletara joango dira margotzen laguntzera.D.B-Hn,berriz,1,2,3 eta 4.mailako neska-mutilek Miguel Angel Mintegirekin hitzaldia izango dute, talo tailerra eta Julen Zulaika bertsolariarekin bilduko dira.
El próximo 2 de diciembre, nos vamos a Laguardia a grabar. Es el día internacional del euskera y vamos a hacer un programa especial. Vamos a leer chistes, adivinanzas, cantar unos versos, leer el programa de nuestra ikastola...
El día 3 de diciembre hay algunas actividades previstas, entre ellas, las clases de 1º y 2º de Primaria van a poner unos carteles en la ikastola y van a aprender cómo se hacen los talos de la mano de los de DBH.Los de secundaria hablarán con Migel Angel Mintegi y compartirán bertsos con algunos bertsolaris.
miércoles, 18 de noviembre de 2009
Iñigo bertsolaria ikastolan
Cada 15 día vamos a estar con Iñigo que nos enseñara el mundo de los bertsos. Cuando terminemos tendréis la oportunidad de comprobar lo que hemos aprendido. Hasta entonces
martes, 10 de noviembre de 2009
Azterketak- Exámenes
2. galdera, nola zegoen E.H.erromatarrak heldu ondoren, hau da, zer erakutsi ziguten.
Mañana día 11 de noviembre tendremos examen de Txanela, En éste entran dos preguntas. La primera cómo estábamos en E.H antes de llegar los romanos y cuál fue su influencia cuando vinieron.
Datorren 17, asteartean, Espainako mapa mutuak izango ditugu azterketarako. Blogean mapa interaktiboak daude, honetan praktikatu dezakezue
El próximo día 17 mapas mudos de España, comunidades autónomas, provincias y ríos. En el blog tenéis colgados mapas interactivos para practicar.
El 24 de noviembre , examen de matemáticas.
Asko ikasi eta sorte on!
lunes, 9 de noviembre de 2009
miércoles, 4 de noviembre de 2009
martes, 3 de noviembre de 2009
miércoles, 28 de octubre de 2009
Azterketak- Exámenes. Historiaurrea Euskal Herrian
El día 5 de noviembre tendremos el examen de la prehistoria relacionada con Euskal Herria. Por una parte el examen será escrito y por otra oral para que podáis interpretar los dibujos.
martes, 27 de octubre de 2009
Txirulari magikoa
Una obra ppara disfrutar y aprender. Gracias Teatro Paraiso.
ortografia - azterketa
El próximo día 30 de Octubre, haremos el examen de ortografía. Para estudiarlo repasar la palabras estudiadas porque habrá un dictado de 31 palabras y habrá que corregir otras tantas.
lunes, 26 de octubre de 2009
viernes, 16 de octubre de 2009
Ilargi eklipse
Wikipedia(e)tik
Ilargi eklipse bat Ilargia Lurraren itzaletik igarotzean gertatzen den astronomia gertakaria da.
Lurra Ilargia eta Eguzkiaren artean lerrokatzen denean, bere itzalak, Ilargia bera baino hiru aldiz handiagoa denak, partzialki (eklipse partzial) edo guztiz (eklipse oso) estaltzen du Ilargia. Eklipse osoak hiru bat ordu irauten du iluntzen hasten denetik berriz ere guztiz argitu arte. Tarte horretan Ilargia ez da guztiz iluntzen, Lurraren atmosferaren islak argitzen baitu tonu gorrizta ilun batez.
Ilargi eklipseak babesik gabe beha daitezke eta hemisferio oso batetik dira ikusgai.
Ilargi eklipseak ez dira gertatzen ilbete guztietan, izan ere, Ilargiaren orbitak %5eko inklinazioa du ekliptikarekiko, alegia Lurrak Eguzkiarekin duen orbitaren planoarekiko, eta horregatik gehienetan lurraren itzala Ilargiaren gainetik edo azpitik pasatzen da. Sei hilabetetan behin ematen da, ilbetea ekliptikaren planotik gertu izaten denean.
martes, 13 de octubre de 2009
viernes, 9 de octubre de 2009
Azterketak- Exámenes
El 14 de octubre tenemos examen de Euskara-Vocabularia. A ver si repasamos las nuevas palabras aprendidas.
Urriaren 21 Txanela Azterketa izango dugu, eskemak ondo ikastea komeni zaigu; Eguzki sistema, Lurra, Ilargia, Eklipseak...
El 21 de octubre tendremos el examen de los esquemas de Txanela. Por lo menos deberíamos estudiarlo todos los días para memorizarlo bien. Las preguntas del examen son abiertas y eso quiere decir que pondremos todos los datos estudiados de esa pregunta.
El día 23 nos toca examen de lengua Castellana. Las noticias, las agudas, llanas, esdrújulas, las tildes... venga, ánimo, que no es tan difícil.
Azkenik gaurkoz, 27an matematikako azterketa dago. Sorte on eta asko ikasi
Para finalizar por hoy el próximo 27, examen de matematikas. Suerte y estudiad mucho
jueves, 8 de octubre de 2009
miércoles, 7 de octubre de 2009
Valentina Vladimirovna Terxkova, errusieraz Валентина Владимировна Терешкова, (Maslennikovo, SESB, 1937ko martxoaren 6a - ) sobietar kosmonauta da, historian lehen aldiz espaziora irtendako emakumea Vostok 6 espaziontzian 1963ko ekainaren 16an. Lehen emakumezkoa izateaz gain lehen pertsona ez-militarra ere izan zen espaziora bidaiatzea lortzen zuena.
Bizitza
Maslennikovon jaioa, Errusiako gaur egungo Jaroslav Oblast herrialdean jaioa. Eskola ostean gurpil fabrika batean lan egin zuen ingeniaritza ikasten hasi aurretik. Aurrekoez gain jausgailuz saltoak egiten ere aritu zen. 1962. urtean emakume kosmonauta elkarterako aukeratu zuten. 400 aurkeztu ziren arren bostek bakarrik lortu zuten lekua (Tatiana Kuznetsova, Irina Soloviova, Zhanna Jerkina, Valentina Ponomariova eta Terexkova bera) eta beraz espaziora irteten zen lehen emakumea izateko.
26 urte zituela 1963. urteko ekainaren 16an Vostok 6 espaziontzian lehen emakumezkoa izan zen, baita lehen pertsona ez militarra, espazioratzen. Bere misio artarako ezizena Txaika (Чайка) izan zen, euskarazko kaio izeneko hegaztia. Bere portaerarekin ados ez zegoenez Sergei Koroliov misioko zuzendariak Vostok 6-aren eskuzko kontrolen erabilera debekatu zion, nahiz eta misioko betebeharretan azaldu. 19 urte pasa ziren beste emakume batek, Svetlana Savitskaiak (sobietarra berriz), lurreko orbitara iristeko. Valentinarekin aukeratuak izan ziren beste 4 emakumeek ez zuten Terexkovaren aukera izan.
1963. urteko azaroaren 3an Andrian Nikolaiev-ekin (1929-2004) ezkondu zen eta hurrengo urtean bere alaba Elena erditu zuen (1964). 1982. urtean dibortziatu zen bigarren aldiz 1999. urtean ezkonduz Shaposhnikov doktorearekin (1999 urtean hil zen azken hau)
Historian bere izena idatzi ostean Valentina Zhukovskiko Aire Srmadako Akademian ikasketetan aritu zen 1969. urtean ingeniaritza espazialean titulua lortu zuen artean. Emakume kosmonauten taldea desegin zen ostera. 1977. urtean ingeniaritzako doktoratua lortu zuen. Gainditu zituen erronkak zela eta zenbait kargu politiko burutu zituen: 1966-1974 boladan Sobiet Goreneko kide izan zen, 1974-1989 urte tartean Sobiet Goreneko Presidium-ean parte hartu zuen eta 1969tik 1991 arte Alderdi Komunistako Komite Nagusian iraun zuen. 1997an erretiratu zen azkenik Aire Armadatik eta baita Kosmonauta zerbitzutik.
martes, 29 de septiembre de 2009
Unibertsoen sorrera.
Ea animatzen garen hurrengo galdera sortarekin!
Creación del universo.
!A ver si nos animamos con estas preguntitas!
lunes, 21 de septiembre de 2009
viernes, 18 de septiembre de 2009
martes, 15 de septiembre de 2009
Ongi etorriak kurtso berrira.
Bienvenidos al nuevo curso escolar. Emprendemos una nueva aventura juntos en el mundo de Txanela euskera-castellano.En castellano haremos "Nuestra Revista Galáctica", en euskera cuentos ambientados en el espacio. Iréis teniendo noticias nuestras.
martes, 7 de abril de 2009
Leire Olaberria gure ikastolan egon da.
lunes, 6 de abril de 2009
Logroñoko Zientzien Etxea
Lehen hezkuntzako 4, 5, 6. mailakoak Logroñoko Zientzien Etxean egon gara. Bi taldetan banaturik 3 erakusketa ikusi eta tailer batean ere parte hartu genuen. Fosil Unibertso ikusi eta disfrutatu. Geroago Graells, gizona eta zientifikoaren bizitza errepasatu genuen, ekarpen handiak eginiko gizonak. Azkenik , matematikari buruzko tailera eta honen inguruan matematikoen anekdota pila.
Los alumnos de 4, 5 y 6º de Primaria el pasado día 2 de abril visitamos la Casa de las Ciencias en Logroño. Repartidos en dos grupos y con monitores que nos explicaban muy bien pudimos recorrer la casa y ver las diferentes exposiciones. El universo Fósil fue una de las exposiciones . .Graells 1809-1898 es otra de las exposiciones interesantes a las que acudimos. Por último el rostro Humano de la matemática, en el que desarrollamos un taller.
