Arabar Errioxak Ebro ibaiaren inguruan dituen ur araztegiak berritzeari ekin dio, jadanik kalteak sortzen ari den zebra muskuiluari (Dreissena polymorpha) aurre egiteko. Berriztu duten lehenengo araztegia Oiongoa izan da. 50 mikratako zabalera duten iragazkiak ipini dituzte. Gaur bertan, martxoaren 10.ean, inauguratu dute iragaztegi berria (ikus irudia). Hurrengo asteetan irekiko dira Mainueta eta Lapueblako araztegiak ere.
Materiala: Liburua,18 . or.
Talde handian egin badaiteke ere, hobe izango da talde txiki bakoitzak bere “espirometroa” eraikitzea. Kontuan izan botila handia beharko duzuela, 5 litrokoa izan daiteke neurri egokia.
Edukiera konparatzerakoan gogoan izan guztiek ez dutela berdina edukiko, beraz zaindu elkarrekiko errespetua. Bestalde, putz egiteko moduaren arabera edukiera datuak ere alda daitezkeela jakin dezatela eta tarte bat utziaz bitan edo hirutan errepika dezatela putz egitea.
Adierazi baita ere, arnasa egoki hartzen eta botatzen landuaz hobetu daitekeen praktika dela eta berehala izango dutela horretan saiatzeko aukera.
Hiru esperimentu egingo ditugu jarduera honetan:
12.-
Arnas aparatuaren osagaiak zein diren eta arnasketa-prozesua bera nola gertatzen den erakusten duen ikus-entzunezko animazioa ikusiko dugu. Ikusi eta gero, hainbat galderari erantzungo diegu. Ahalik eta ongien erantzuten saiatuko gara, gero, arnasketa-prozesua nola gertatzen den idatzi beharko dugu-eta, koadernoan.
 Arnasketa (Leiho berrian zabaldu) |
|---|
| Arnas-aparatua eta arnasketa prozesua erakusten duen animazioa |
 Galderak (Webgunea ireki) |
| Ikusi berri dugun arnas-aparatuaren animazioari buruzko galderak |
- Zer adierazi nahi du “Eta honela bizitzen gara… izenburuak? Zer erlazio du aurretik landutako unitateekin? Ekar ezazue gogora “Izarren hautsa “ abestia.
- Bosgarren mailan ere izenburu berdinarekin egin zenuten topo. Zer ikasi edo landu zenuten izenburu horren pean?
- Irudia ezaguna al duzu? Zein artistarena da?
- Zein erlazio dago irudiaren eta izenburuaren artean?
- Zeri buruzkoa uste duzu izango dela unitate hau? Zer harreman eduki dezake irudiak zure ustez jorratuko dugun gaiarekin? Justifikatu zure erantzuna.
Oraingoan, oso ezaguna den Leonardo da Vinci-ren Vitruvioko gizona marrazkia erabili dugu azalean jartzeko. Leonardok, beste gauza askoren artean, giza anatomiaren behaketa eta ikerketa lan ikaragarriak egin zituen.
| Leonardo di Ser Piero da Vinci (Anchiano, Italia, 1452ko apirilaren 15a – castillo de Clos-Lucé, Frantzia, 1519ko maiatzaren 2a). Errenazimenduko gizon handia, arkitekto, eskultore, margolari, asmatzaile eta ingeniaria izan zen. Garai guztietako margolaririk handientzat onartua eta baita ziurrenik historiako talentu aniztasun eta handienetakoa izan duen pertsona bezala. |
Balia ezazue aukera hau, Leonardo da Vinci-ren bizitza eta lana arakatzeko, gelara liburuak eta ilustrazioak ekarriaz, behatuz, bere garairako zuen ikuspegia eta talentua baloratuz… Errenazimentua ere izan daiteke mintzagai. Gogorarazi ikasleei 2. mailako BOGA-BOGA unitatean Erdi Aroko garai ilunen ostean, Errenazimendu garaian nola hainbat eta hainbat deskubrimendu izan ziren, itsaso-bidaia handiak (Elkano…). Era horretan gure ikasleak historiaren pertsonaia handi honen izpiritua eta obra zertxobait ezagutuz, gizakion imaginario kolektiboaren altxorraren zati bat baloratuko dute.
Euskararen Nazioarteko Egunaren bultzatzaile den Eusko Ikaskuntzak "Euskararen hitz politena" lehiaketa antolatu du. Ekimen honen helburua euskararen erabilera bultzatzea izan da, parte-hartzea sustatu eta euskal komunitatea teknologia berrien bidez batzeaz gain.
Ekimenean gehien errepikatu den hitza 'Pinpilinpauxa' izan da eta bigarren tokian 'Bihotz' geratu da. Ondoren, hitz aipatuenak honako hauek izan dira: 'Goxoa', 'Maitasuna' eta 'Xuxurlatu'.
Eusko Ikaskuntza pozik dago kanpainak izan duen parte hartzearekin eta bere hitza proposatu duten bi mila internauten ekarpena eskertu nahi izan du.
Kontuan izan entzuleak ez duela irakurriko, zuk esandakoa entzun baizik.Dena den, ez da batere erraza ozenki irakurtzea: trabatu egiten gara, azkarregi edo motelegi eta intonazio ezaz irakurtzen dugu… Irakurtzea erraza da baina behar bezala irakurtzea ez da ahuntzaren gauerdiko eztula! Beraz, arlo hori behar bezala lantzeko, euskaljakintzako kideok, arian-arian, autore ezagunen ipuin, poesia eta eleberri argitaratuak zein lan argitaragabeak (gureak, esaterako) grabatzen joango gara eta gure gune berrian ipiniko ditugu edozein arrazoirengatik irakurri ezin dituenak entzuten irakurtzeko aukera izan dezan. Jakin badakigu, dena den, norberak irakurtzeak dakarren plazer hori -irudimenezko munduan murgiltze hori- ezin ordezka daitekeela entzumen hauen bidez. Ez da hori gure asmoa. Gure desira euskal literaturara eramango gaituen atea zabaltzea besterik ez da.
ILUSTRATZAILEA: EREIN
ARGITALETXEA: PERZEBAL
ORRI KOPURUA: 99
Zerbait gehiago jakiteko hemen duzue liburuaren laburpena.
PIRATEN UHARTEA: nobelak pirata euskaldun batzuek Karibe aldean izango dituzten gorabeherak kontatzen ditu. Beraiekin hamaika abentura biziko dituzu, irakurle: abordajeak, espetxe ihesak, urrezko altxor baten lapurreta...
Izan ere, Martin Lasarte arrantzale euskaldun gazteak ezusteko handi bat izango du bere lehenengo bidaian; bere itsasontzia hondoratu eta piratekin joaten da, Juan Agirreandia pirata ospetsua ezagutuko duelarik. Harekin batera ere pirata bihurtuko da. Huekin altxorrak eskuratu, beste itsasontzietako marinelak edo piratak menperatu… Egun batean Afrika inguratzen ari zirela itsasontzi frantziar batek beraiena hondoratzen du. Gartzelatik ateratzen dira eta Martin pirata talde baten kapitaina egiten da. Pasaia izeneko bere itsasontzian piraten babeslekua den Tortuga uhartera iritsiko da. Han bizipen aberasgarri gehiago izango ditu. Besteak beste, Imelda izeneko neskaz maiteminduko da…Azkenean lortzen dute Tortuga uhartea beraiena izatea.
Nire iritzia
